الانوار امير خسرو دهلوى ؛ روضة الانوار خواجو ؛ مثنويهاى مونس الابرار و محبّت‌نامه و صحبت‌نامه و روضة المحبّين و مصباح الهدايهء منظوم از عماد فقيه كرمانى . تربيت و اخلاق همچنانكه گفته‌ايم منظومهاى مذكور تنها حاوى مباحث عرفانى نيست بلكه عادة در آنها مواعظ و حكم و مطالب اخلاقى و اجتماعى نيز ديده مىشود . اين رسم را بيشتر و بهتر از همه سنائى غزنوى در اوايل قرن ششم در ادب فارسى با ساختن منظومهء معروف خود حديقة الحقيقة آغاز كرده بود و موفقيّت او در نظم آن منظومهء نامبردار و ساختن اشعار زاهدانه و حكيمانهء ديگر باعث شده بود كه در ميان شاعران اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم گروهى بپيروى ازو همّت گمارند و ازينروى بايد گفت كه نظم منظومهاى عرفانى همراه با مواعظ و حكم در حقيقت و واقع از سنائى آغاز شده و در قرنهاى بعد ادامه يافته است ؛ اما ترتيب منظومهايى كه منحصرا موقوف بر تربيت و اندرزهاى اخلاقى به قصد اصلاح و ارشاد طبقات مختلف اجتماع باشد در حقيقت از سعدى آغاز شده و او بزرگترين شاعريست كه از عهدهء چنين ابتكار مهمى برآمده است تا آنجا كه بايد گفت وى بزرگترين شاعر اخلاقى و تربيتى ايرانست كه از طبع وقّاد و از اطلاعات وسيع خود بنوعى بارز براى سرودن اشعار متقنى درين راه استفاده كرد . سعدى در سعدىنامه يا بوستان خود مسائل اخلاقى و اجتماعى و تربيتى را با نظم و ترتيب خاصّ تحت عناوين مختلف و با ايراد امثال و حكايات دلچسب مورد بحث قرار داد و با آنكه ورود درين‌گونه مطالب از لطف شعر مىكاهد كلام او در سراسر بوستان و يا هر جاى ديگر از ديوانش كه لب بوعظ مىگشايد لطيف و دل‌انگيز و در همان حال استوار و متقن است . به همين سبب و نيز به علت آنكه انديشه و گفتار سعدى در مسائل اخلاقى و اجتماعى براساس تعليماتى نهاده شده كه در شش قرن اول هجرى از راه آميزش فرهنگ اسلامى و ايرانى حاصل شده و در قرنهاى بعد بدون تغييرات عمده باقى مانده است ، اندرزهاى اين شاعر بلندپايه به صورت سرمشق زندگانى در دوران بعد ازو در نزد طبقات مختلف به كار رفته و بسيارى از سخنان وى ، خاصّه از گلستان و بوستان چون